De allergrootste toeristische trekpleister van Baarle is toch wel het huis met de twee huisnummers. Je kunt er niet langslopen of er staan mensen foto’s te maken van die beroemde voordeur die letterlijk in twee landen staat. Wat voor bezoekers een curiositeit is, was in de middeleeuwen een levendige plek van ontmoeting: een herberg en hoeve waar handelsreizigers samenkwamen, verhalen deelden en hun paarden lieten rusten.

Door: Claudi Olieslagers

Achter deze plek zou ooit ook Kasteel Bruheze hebben gestaan, ook wel Bruhese genoemd. Van het kasteel is niets bewaard gebleven, maar ook hier moet zich het nodige hebben afgespeeld.

Het markantste gebouw van Loveren kwam onlangs te koop na het overlijden van To Mathyssen. Zoon Dré woonde er bijna 64 jaar en heeft inmiddels samen met zijn vriendin een nieuw thuis gevonden in Weelde. Samen met broer Staf en zussen Jeanny en Els nam hij afscheid van het ouderlijk huis dat generaties lang in de familie was.

De nieuwe eigenaren – ontwikkelaars Arnoud van Rooij en Sander van Tilburg en architect Ad Schoenmakers – hebben grootse plannen. Niet om het verleden uit te wissen, maar om het juist opnieuw tot leven te brengen. Hun droom: opnieuw een herberg op deze historische plek. En over de naam hoeft niemand lang na te denken: Herberg De Swaen.

De voordeur moet niet langer alleen een fotomoment zijn, maar ook echt openstaan. Een kleinschalige herberg waar bezoekers een drankje kunnen nuttigen, omringd door historie. Met een intieme B&B, waar zelfs de bedstede weer terugkeert in het interieur. Architect Schoenmakers wil elementen van vroeger zichtbaar maken, tastbaar bijna. Samen met de heemkundekring wordt eerst grondig onderzoek gedaan. Want er zijn nog genoeg vragen over wat zich hier eeuwen geleden heeft afgespeeld.

Zo gaat het verhaal dat Hugo de Groot hier zou hebben overnacht in 1621, tijdens zijn spectaculaire ontsnapping uit Slot Loevestein in een boekenkist, op weg naar Antwerpen. En het verhaal dat op 5 augustus 1654 de Zweedse koningin Christina (1626-1689), in mannenkleding op de vlucht zou zijn omdat zij zich bekeerd had tot het katholicisme. Ze zou overnacht hebben in Loveren.

Het onderzoek wordt serieus aangepakt. Er zijn zelfs plannen om alle bevindingen te bundelen in een boek, zodat de geschiedenis van Loveren niet verloren gaat.

Het monumentale pand zal grondig worden aangepakt, maar met respect hersteld. De gevel blijft – en dat moet ook, want het gebouw is in beide landen een rijksmonument. In begin van de 16e eeuw werd het pand na een verwoestende brand nagenoeg geheel herbouwd en rond 1800 nogmaals verbouwd. Nu staat het opnieuw aan het begin van een nieuwe fase.

De familie Mathyssen geeft nog één keer een rondleiding door het huis. Met weemoed, maar ook met vertrouwen. Zelf kunnen ze het niet meer opknappen, maar ze hopen dat het in goede handen is. In de ’goei kamer’ zullen straks weer gasten zitten. In 1913 kocht opa afkomstig uit Galder-Strijbeek, de herberg met bijbehorende gronden van de familie Nijssen die vanaf 1900 eigenaar waren. Al vrij snel sloot het café, omdat hij liever boer was dan luisterde naar dronken gasten.

Er zijn talloze herinneringen. Een kelder die ooit werd gedolven. Een Canadese populier met een omvang van 5,80 meter en 48 meter hoog, waarvan nog een deel een mooi plekje heeft in de tuin. Waterputten die zich nog in de tuin en onder het pand bevinden. En het verhaal van vader Jef, die op elfjarige leeftijd een nieuw buurmeisje zag en zei: “Daar ga ik mee trouwen.” Zo kwam To in 1953 in het karakteristieke pand te wonen.

Het gezin wist niet beter dan dat er altijd mensen voor de deur stonden. Vroeger zelfs hele bussen vol toeristen. “We mochten dan niet buitenspelen van ons moeder,” herinnert Jeanny zich lachend.

Met een symbolische sleuteloverdracht dragen zij het huis – met carnaval, na 113 jaar in de familie te zijn geweest – over. De plannen & realisatie vragen tijd, misschien wel tot 2028 zegt architect Schoenmakers. Maar hoe mooi zou het zijn als dan het eerste bakje koffie wordt geschonken aan de kinderen Mathijsen? Dat ze samen weer door hun beroemde voordeur naar binnen lopen, als eerste gasten van Herberg de Swaen!

En dat er dan, naast al die foto’s die nog steeds de wereld overgaan, ook een mooi verhaal verteld kan worden.

Een verhaal over een herberg met twee huisnummers een verhaal over het oudste stukje Baarle, Loveren.

Waar de historie opnieuw tot leven komt.