Chaamse streekproducten zijn populair, ook om cadeau te doen, variërend van Chaamse advocaat, Chaamse wijn tot Chaamse honing. De aanprijzingen vliegen je om de oren zoals ‘ambachtelijk bereid’, ‘volgens lokaal recept’ en ‘vers van de boer’. Wij hadden destijds ook streekproducten, niet om cadeau te doen maar als dagelijkse kost zoals Chaamse stamp, Chaamse kermiskost, Chaamse jam, Chaams bier, Chaamse schotel, Chaamse boter en Chaamse rabarber.

Door Berry van Oers

Chaamse kermiskost

Opa vertelde dat zijn opa destijds zwoor bij ‘Chaamse stamp’. “Det maokte ie van juin, erwten, haover en bonen”, zei opa. Hijzelf was meer een liefhebber van ‘Chaamse kermiskost’. Destijds was het op de zondag na 17 januari steevast kermis in Chaam tijdens de bedevaart op Antoniusdag. Op die dag aten ze in Chaam snijbonen gemengd met witte bonen en suiker. In de streek stond dit streekgerecht bekend als Chaamse kermiskost. Oma’s recept was geroemd: “Snij de snijbonen in smalle ripkes. Kook ze in ‘n bietje waoter net gaor. Spoel de wiette bonen af en verwerm ze al rurend in de botter. Schep de snijbonen er deur en strooit er suiker over hennen, mar nie teveul aas worre ze te zuut.”

Chaamse jam

Een ander bekend Chaams streekgerecht was jam gemaakt van Chaamse bramen. Na schooltijd plukten we de bramen samen met ma in het Geuzenpad. “Langs de kaant van ’t Geuzenpadje staon er veul”, wist ma. Ze wist alles. Thuis kookte ma de bramen en deed er een paar stukjes appel en een flinke schep suiker bij. “Darrom smaokt munne jam fries en nie te zuur”, zei ze.

Chaams bier

Opa dronk in zijn jonge tijd Chaams streekbier van brouwerij ‘De Avondster’ van Cees van der Westerlaken. Na de vergaderingen van de Harmonie en de Acht van Chaam vertelde kleinzoon Teke me er vaak over hoe zijn grootvader met zijn zonen, de vader en ooms van Teke, achter hun huis aan de Dorpsstraat bier brouwden. ‘Dubbel Gersten’ en ‘Münchener’ waren het bekendst, maar ze hadden ook ‘Bockbier’ en ‘Oud Bruin’. “Gift mijn mar ’n bruntje, want des goed veur ’t zog”, zei Mie.

Chaamse schotel

Een fameus Chaams streekgerecht was de ‘Chaamse schotel’. Ome Harrie kwam er speciaal jaarlijks vanuit de Achterhoek voor naar Chaam toe. “Det lust ie ommes gère”, zei ma trots. Ze stampte de gekookte aardappelen fijn en deed er een slok mosterd en mayonaise bij met gegaard rundvlees. Het geheel werkte ze af met rolletjes ham, asperges, sla, schijfjes ei, tomaat en zilveruitjes. Pas op het laatste moment deed ze er makreel uit een blikje bij. “Aas gaoget stienken”, legde ze uit. Als de ‘kouwe schottel’ van ma klaar was mochten wij bij de ene helft op de schijfjes ei een mopje mayonaise doen, als ‘finishing touch’. De andere helft deden we de volgende dag. “Dan zieget er mèrregen ok nog vors uit”, zei ma.

Chaamse boter

Opa vertelde dat ze vroeger bij hem thuis aan de Kleistraat zelf boter maakten van rauwe Chaamse koemelk. “Overal wier gebotterd, mar toen er ’n botterfabriek in Chaom wier gebouwd was ’t thuis botteren veurbij”, zei opa. Hij meende dat aan de zelfgemaakte Chaamse boter meer smaak zat. Van margarine ‘dieje kunstbotter van tegenworrig’ moest hij al helemaal niets hebben.

Chaamse rabarber

Nog een ander markant Chaams streekgerecht was Toke’s rabarber. Toke kweekte de rabarber zelf. Wanneer in mei de stelen dik genoeg waren, stroopte ze met een dun mesje het velletje aan de buitenkant er van af en sneed de stelen in stukken. Ze kookte de rabarberstukjes, deed er suiker bij en roerde net zolang totdat er een soort draadachtige smurrie verscheen. Als Piet weer ‘streken’ had kreeg hij van Toke een extra portie van haar streekgerecht.