Bij het opruimen stuitte ik op oude schoolverslagen, destijds op het laatste moment in de nachtelijke uren op een typemachine getypt met twee vingers. De letter ‘e’ stond steeds een fractie hoger dan de andere letters. Sommige letters waren dikker gedrukt.

Door Berry van Oers

Rammen

Is het u al eens opgevallen dat ouderen vaak hard op hun toetsenbord rammen? Dat komt omdat ze hebben leren typen op een mechanische typemachine met lettertjes aan hamertjes. Wij hadden ook zo’n typemachine, een echte ‘Underwood’ en later een ‘Remington’ met een belletje dat belde wanneer je met de spatiehendel de slee naar de volgende regel moest zetten.

Neus

Kiske en Kriesje gingen op typeles bij Scheidegger in Chaam op locatie. De toetsen van de typemachine waren afgeplakt met kleurtjes. “Dan leerde mee oew ogen toe en mee tien vingers typen”, beweerden ze. “Ik haol tweehonderd aonslaogen per minuut”, vertelde Kiske. “Ikke mee gemak tweehonderdtwintig”, stoefte Kriesje. Sjanneke had helemaal geen zin in zo’n typecursus van Scheidegger. Alleen al bij het horen van die naam haalde ze haar neus op.

Mavo

Wij leerden typen op zaterdagochtend op de Mavo in Gilze. Daar mocht je gewoon kijken welke toetsen je aansloeg. Een extra stimulans voor ons om elke zaterdagochtend door weer en wind naar Gilze te fietsen was omdat Sjanneke daar ook typeles volgde. Later gingen we samen zonder typemachine naar Renesse.

Getik

We leerden de toetsen met kracht en diep aan te slaan om zo de letters op het papier te tikken. Naarmate de cursus vlotte en het examen naderde ging het getik steeds sneller. Op den duur werd je er getikt van. Met je pinken kon je minder hard op de toetsen tikken. Daarom sloegen we voor het examen niet met tien maar met acht vingers. Daarna vielen er nog meer vingers af totdat we er twee overhielden.

Tipp-Ex

Later kregen we een moderne elektronische typemachine, een echte Olivetti, met een tweekleuren lint om in zwart en rood te kunnen typen. Als je de toetsen aantikte kwamen de letters meteen op papier en allemaal met dezelfde snelheid en kracht. Als je te snel typte sloegen de hamertjes tegen elkaar aan. Er zat een correctietoets op. Dat was handig, maar je had er weinig aan als je de fout pas ontdekte nadat het vel al uit de machine was. Dan gebruikten we vloeibare Tipp-Ex waarmee we de foutjes weglakten en vervolgens het papier terug in de machine draaiden om de juiste letter op de gelakte plaats te typen.

Carbon

Omdat we onze werkstukken in tweevoud moesten inleveren legden we carbonpapier tussen de vellen. In dat geval had een correctietoets geen zin. Als je typefoutjes maakte werd het nachtwerk en tikten we de vellen gewoon opnieuw. Wanneer op den duur de letters lichter van kleur werden, moest je het typelint vervangen. Daar kreeg je vieze vingers van en vingerafdrukken op het papier.

Ritme

Ik heb mijn oude typemachine nog steeds. Handig als de stroom uitvalt, de laptop crasht of wanneer heimwee naar het getik je overvalt. “Zachtjes tikt de typemachine onder mijn zolderraam. Het ritme van de eenzaamheid. Dat tikken zegt wij waren zo gelukkig saam, maar nu is dat verleden tijd!”