In de nis boven de toegangsdeur van het Cultuurcentrum Baarle is deze week het gerestaureerde beeld van Jan-Baptist de La Salle en twee van zijn leerlingen herplaatst. Het verkeerde jarenlang in een erbarmelijke toestand en is op vraag van Heemkundekring Amalia van Solms door Baarlenaar Rens Grooten kundig gerestaureerd en in perfecte staat aan de eigenaar (de gemeente Baarle-Hertog) aangeboden.

Door Herman Janssen/Jeanny Wouters

Jaarlijks geeft de heemkundekring van Baarle een klein project aan de gemeenschap. Het is een cultuurhistorische, landschappelijke of recreatieve realisatie, passend in de doelstelling van de vereniging. Op vrijdag 12 december 2025 werd het negentiende project in het Heemhuis voorgesteld. Er was gekozen voor het herstellen van de wijsvinger van het beeld van de heilige Jan-Baptist de La Salle, ook wel de vader van het moderne onderwijs genoemd. Dat beeld bevond zich boven de voordeur van het huidige cultuurcentrum Baarle, in de nis van het vroegere klooster van de Broeders van de Christelijke Scholen. Zij wonen daar niet meer, maar de broeders hebben vanaf 1908 hun stempel op de gemeenschap gedrukt. Vanaf 1976 vond op die locatie het cultuurcentrum Baarle onderdak.

Het beeld staat daar sinds mensenheugenis en dateert vermoedelijk uit 1914. Het is goed zichtbaar vanaf de straat. De architect van de oostelijke vleugel van het gebouw is broeder Madulf-Hubert van de Brusselse St.-Lucasschool. Aannemer was de heer Van den Bosch uit Turnhout. Zeer waarschijnlijk werd het beeld in de St.-Lucasschool in Brussel gemaakt.

Antoon van Tuijl had tijdens zijn lezingen en rondleidingen al meermaals erop gewezen dat de rechterwijsvinger van het beeld stuk was. Leden van de heemkundekring vonden dat er iets mee moest gebeuren en één van hen nam contact op met het verenigingsbestuur. Rens Grooten (een kleinzoon van kunstenaar Stan Grooten) werd bereid gevonden om de restauratie op zich te nemen. Er werd toestemming gevraagd en gekregen van de gemeente Baarle-Hertog. De technische dienst zorgde voor het uit de nis halen van het beeld en het vervoer naar de restauratieplaats.

Met Rens werd afgesproken dat de restauratie niet tot de wijsvinger beperkt zou blijven. Na 111 jaar oogde het beeld helemaal afgeleefd. Een hand zat los en de sokkel brokkelde af. Tot onze verbazing telde de rechterhand van het beeld zes vingers. Op het internet vonden we geen enkel ander beeld van deze heilige met zes vingers. Eerst wilden we die fout herstellen en één van de vingers verwijderen. Net op tijd echter kwamen we erachter dat het geen ‘fout’ was: de zesde vinger verwijst naar de tekortkomingen van de mens in tegenstelling tot de volmaaktheid van God. Jan-Baptist mocht zijn zesde vinger behouden.

Het verwijderen van zowel de ooit witte als de oorspronkelijk gekleurde verflaag was een intensief werk. Op 4 maart was Rens ermee klaar en kon het beeld opnieuw een smetteloos witte verflaag krijgen. Sommige details kregen nog een gouden randje.

Bij de opening van de Grensloze Kunstroute op 1 mei werd het beeld in de Remigiuskerk onthuld, waarna niets dan lovende reacties werden geuit. Net op het moment dat het nieuwe cultuurcentrum in aanbouw is, gaf Heemkundekring Amalia van Solms het beeld van Jan-Baptist de La Salle een nieuw leven. Op die manier kan het voor de toekomst bewaard blijven in de nis waarin het altijd heeft gestaan.