Twee weken blijft de reizende fototentoonstelling op het Sint Annaplein in Baarle-Nassau staan. Foto’s die aandacht vragen voor laaggeletterdheid en digitale vaardigheden. ‘Waarom moeilijk doen als het duidelijk kan?’ dat zong Benno van Vugt bij de opening op vrijdag 15 mei. Ervaringsdeskundigen vertelden hun verhaal en wethouder Janneke van de Laak knoopte samen met hen de grote strik rond de fotozuilen open. Ze blijven nog tot eind mei staan.

Door Jeanny Wouters

Het Taalhuis bestaat dit jaar 10 jaar en daarvoor werd de reizende fototentoonstelling gemaakt. Met foto’s van mensen die worstelden met taal, met formulieren en moeilijke brieven en die hun weg in de digitale wereld niet vonden. Geen analfabeten, ze kunnen lezen en schrijven, maar hebben zoals velen moeite met ingewikkeld brieven van bijvoorbeeld de overheid of instanties. En de digitale wereld waarin wij steeds meer gedwongen worden, is vaak niet eenvoudig toegankelijk.

Ervaringsdeskundigen

Regiomanager van de bibliotheek Marjolijn Schuurmans opende de bijeenkomst waarvoor een grote groep mensen zich verzameld had op het Sint Annaplein, waar op het grasveld op een van de verharde paden de fototentoonstelling al stond opgesteld. Zij vertelde over het regioteam Taal en het Taalhuis dat in onze regio zich inzet voor mensen die problemen hebben met rekenen, taal en de digitale wereld. Gon Mevis van het Taalnetwerk vertelde hoe dit netwerk tot stand kwam, een samenwerking tussen diverse instanties.

Daarna mochten Antjie, Benno, Kim en Angela hun verhaal doen. Angela werkt in de zorg en kwam steeds meer in de problemen omdat zij slecht was in rekenen en taal. Ze vertelde hoe ze over de drempel stapte om hulp te vragen: “die was heel hoog”. En hoe ze in de bibliotheek terecht kwam en daar steun kreeg. Haar verhaal kwam recht uit het hart: “Blijf trots” daarmee eindigde ze. Het Taalhuis en hun steun gaven haar meer zelfvertrouwen.

Kim wilde niet naar voren komen om haar verhaal te vertellen, die stap was voor haar te groot. Waarop Angela vertelde dat Kim genomineerd is voor de taalheldenprijs 2025, op 2 juni kunnen we voor haar stemmen! Ambassadeur Angela weet hoe dat voelt, want zij was zelf genomineerd als taalheld in 2022.

Benno had er helemaal geen problemen mee. Hij is volkszanger, gewend om voor een publiek te staan en te zingen. Hij is ondernemer en werd benaderd door een van zijn klanten die meldde dat er taalfouten zaten in zijn rekening. “Heb je betaald?” vroeg hij, en de ander bevestigde dat. “Nou dan is het goed, daar gaat het toch om.” Hij werkte mee aan een programma bij Omroep Tilburg over dit onderwerp en werd vervolgens benaderd om een lied op te nemen over taalproblemen; zijn voorwaarde was wel dat het een vrolijk lied moest zijn. En dat werd het, hij gaat ermee op tournee door Brabant en vertolkte het ook deze ochtend in Baarle-Nassau. Op 31 mei wordt de cd gepresenteerd in Schuttershof in Esbeek en hij vroeg iedereen het zoveel mogelijk te liken: “als het niet gedraaid wordt, wordt het geen succes!”

Antjie wilde graag Nederlands leren, zij is afkomstig uit een ander land en ze ging zelf op zoek overal naar cursussen. Het Taalhuis hielp haar goed en nu geeft ze zelf les op het wijkcentrum in haar buurt en ze spreekt geweldig duidelijk onze taal. “Durf het aan” gaf ze de toehoorders mee.

2,5 miljoen mensen

Wethouder Janneke van de Laak wist te vertellen dat in Nederland 2,5 miljoen mensen problemen hebben met taalvaardigheden, en afgezet tegen het inwonertal van Baarle-Nassau kwam zij uit op 1000 mensen. “We hebben iets belangrijks te doen” zei ze, “we hebben het niet over analfabetisme, maar moeilijke brieven, uitleg op bijsluiters van medicijnen, digitale formulieren, korting in de winkel. Problemen kunnen daardoor groter worden, problemen op de arbeidsmarkt, problemen met aanvragen bijvoorbeeld van toeslagen. Als gemeente en als maatschappij hebben wij iets te doen. Op tijd investeren in basisvaardigheden, om ellende te voorkomen. Dat is belangrijk voor mensen, de maatschappij en de gemeente.” Zij haalde diverse instanties aan die zich inzetten om mensen te helpen zoals het digitaal informatiepunt in de bibliotheek, het budgetcafé, Dorpsteam. Maar het vraagt meer van de gemeente, medici, de overheid. Het gaat om houding, gedrag, eenvoudige taal gebruiken. Zij deed een oproep naar collega’s op sociaal en medisch vlak. “De drempel is hoog, het is lastig voor mensen. Durf hulp te vragen!” En de maatschappij heeft ook een taak, aldus de wethouder: de schaamte eraf halen. “Ik hoop dat deze expositie mensen het besef geeft dat dit iets van ons allemaal is.”

Dat kan ik niet

Nadat de strik rondom de tentoonstelling was verwijderd, zong Benno van Vugt zijn lied: Waarom moeilijk doen als het duidelijk kan. Gevolgd door ‘Ik ben zoals ik ben’. En Angela las een gedicht voor dat zij zelf schreef getiteld: ‘Dat kan ik niet’. Het eindigde krachtig: ‘Daarom ben ik hier!’