Heeft het nog zin om iets wat 82 jaar geleden gebeurde te herdenken? Deze vraag stelde Johan Staes aan zijn twee gasten Seimen van den Broek en Frans Staes van het Herdenkingscomité in ‘Te Gast Bij’ donderdag 24 september (terug te luisteren via omroepbaarle.nl). “Jazeker" was uiteraard het antwoord, het is belangrijk te blijven herdenken, want de vrijheid die het ons opleverde is niet vanzelfsprekend… nog steeds is er ergens in de wereld oorlog!

Door Jeanny Wouters

Frans Staes (65) is sinds een aantal maanden voorzitter van Stichting Herdenking Bevrijding Baarle. Hij is al sinds 1994 bestuurslid en nam het voorzittersstokje over van Ad Jacobs die deze gezamenlijke Baarlese herdenking in 1994, vijftig jaar na de Tweede Wereldoorlog, samen met Fons Cornelissen en anderen mee opzette. Er is de laatste jaren gezocht naar nieuw bloed in de organisatie en dat is gevonden. Er is een brainstormgroep opgericht en een aantal nieuwe en vooral jongere mensen trad eerder al toe tot de organisatie. Dit jaar wordt voor het eerst een wijziging aangebracht in de traditie van de herdenkingsviering.

Eerste weekend van oktober

Nederland had op 4 en 5 mei de herdenking, België op 8 mei en op 11 november de dag van de Wapenstilstand. In Baarle besloot men destijds tot een gezamenlijke herdenkingsplechtigheid het eerste weekend van oktober, dichtbij de datum van de werkelijke bevrijding door de Polen in 1944. Sindsdien is er jaarlijks een herdenking, de oorlogsmonumenten worden bezocht, veteranen uit Polen kwamen tot voor kort naar hier, er was een kerkelijke viering.

Herdenken is een traditie die men wil behouden. Maar Poolse veteranen zijn er niet meer. En ook mensen die zich de oorlog nog zelf herinneren steeds minder. Hoe betrek je jongere mensen bij deze belangrijke traditie?

Het eerste weekend van oktober bleef, zondag 4 oktober is dit jaar dan de Herdenking nieuwe stijl. De rondgang langs de monumenten is eveneens behouden, zij het dat de volgorde is gewijzigd. De Remigiuskerk speelt ook een belangrijke rol, niet voor een eucharistieviering maar als plek om bijeen te komen en te praten over vredesvraagstukken uit het heden. Er worden verhalen verteld, onder andere door iemand uit Oekraïne met eigen oorlogservaringen. Men wil hiermee een breder en vooral jonger publiek aantrekken, mee laten doen, informeren en bewust laten nadenken over oorlog en vrede.

Nog meer verhalen

Vanaf 10.30 uur worden in de Remigiuskerk verhalen verteld, gedichten voorgedragen en is er muziek. Om 11.30 uur start de rondgang langs de monumenten. Een stille tocht met vredesvlaggen en van het Verzetsmonument (hoek Desiré Geeraertsstraat) gaat het naar het Nederlands nationaal monument (hoek Chaamseweg) en daarna naar de Molenstraat/Kerkplein naar het Pools monument.

Na de rondgang is iedereen opnieuw welkom in de Remigiuskerk voor vier verhalen uit de vier dorpskernen: een verhaal over Baggy Maggy in Castelre, over Miet Pauw in Baarle-centrum, over Poolse veteranen in Zondereigen en Engelse veteranen in Ulicoten. Elk verhaal duurt 15 minuten; bij binnenkomst worden vier groepen gevormd en men wisselt steeds van hoek en verteller. De verhalen worden ondersteund door een kleine tentoonstelling, foto’s en presentaties op een scherm. Tussendoor wordt een eenvoudige lunch geserveerd. Om enigszins te weten op hoeveel mensen men kan rekenen is het fijn als u zich even aanmeldt bij de organisatie (herdenking-baarle@outlook.com). Deelname is gratis.

Toekomst borgen

Wat spreekt jongeren aan? En hun ouders? “We willen de herdenking voor de toekomst borgen” zegt Frans Staes. “De ooggetuigen raken op, evenals de initiators van vroeger.” In het bestuur van Stichting Herdenking Bevrijding zitten wel nazaten van betrokkenen van het eerste uur. Met deze herdenking nieuwe stijl is men begonnen aan de reis van een aantal jaren. Op de scholen wordt ook gewerkt rondom thema’s oorlog en vrede. Voor de toekomst denkt men aan meer nieuwe activiteiten. “Het is geen voorstelling, herdenken zou ingebed moeten worden in de traditie van Baarle en haar inwoners. De vredesboodschap en eerbetoon aan de mensen die hun grootste goed, hun leven gaven voor onze vrede. Dat moeten we volhouden en mogen we nooit vergeten!”

De Stichting Herdenking Baarle hoopt op een breed publiek, een hoop ideeën, veel feedback. Men kijkt ook naar de dorpen om ons heen, heeft contacten met vele herdenkingsorganisaties in de regio. Frans Staes somt uit het verleden tal van gerealiseerde activiteiten op maar weet ook dat er veel bij komt kijken. Vandaar zijn warme oproep aan heel Baarle: doe mee zondag 4 oktober!