Zoals de naam al suggereert, loert The Ambush Improv Orchestra als een muzikale hinderlaag: onverwacht, scherp en speels. Wat begint als een concert, ontvouwt zich als een avontuur waarin niets vastligt en alles mogelijk is. Het gezelschap put uit een bont palet van stijlen – van noise en tango tot opera, drum ’n’ bass, jazz en cumbia – en verweeft die moeiteloos tot een eigenzinnige taal. De geest van Misha Mengelberg waart rond in de ironie en het plezier waarmee grenzen worden opgezocht en onderuitgehaald. Voor deze avond is het oorspronkelijke kwartet uitgebreid tot een achtkoppig ensemble, een collectief dat niet alleen speelt, maar ook voortdurend reageert, uitdaagt en verrast.

Instant composities, levende muziek

Vanaf de eerste noten wordt duidelijk dat hier geen traditionele composities worden uitgevoerd. Of stukken al bestonden, lijkt irrelevant; vaak ontstaan ze simpelweg ter plekke. De opening is een vrije improvisatie – instant composing – die tegelijk speels en complex klinkt. Getokkel en geklingel dwarrelen door de ruimte, terwijl fantasievolle vocalen het geheel een licht absurd karakter geven. Het voelt als een muzikale kermis, een spookhuis waarin melodieën opduiken en weer verdwijnen. Juist die ongrijpbaarheid maakt het spannend: de muziek leeft, ademt en verandert onder je oren.

Reizen zonder kaart

Het orkest speelt twee lange sets waarin de luisteraar wordt meegenomen op een grillige reis. In Wij Gaan Naar De Italiaan krijgt iedere muzikant ruimte om het geheel vorm te geven, alsof een gesprek zich ontvouwt zonder vooraf afgesproken richting. Vervolgens verplaatst Kwela P’Kwana de sfeer naar Zuid-Afrikaanse sferen, met ritmes die meteen in het lichaam kruipen. In Caribbean Fire Dance keert de vrije improvisatie terug, ongepolijst en energiek. Het publiek – duidelijk liefhebbers – volgt aandachtig en laat zich gewillig meevoeren door elke onverwachte wending.

Theater en intensiteit

Met Ik Wil Nog Niet Dood betreedt het orkest nadrukkelijk theatrale grond. Cellist Harald Austbø geeft vorm aan een dramatisch spanningsveld waarin verlangen en onmogelijkheid botsen: “ik wil niet dood, maar ik wil ook niet leven.” De muziek zwelt aan, krimpt in, en laat ruimte voor expressie die verder gaat dan klank alleen. Het is opera zonder decor, theater zonder script. Na deze intense passage voelt de pauze als een noodzakelijke adempauze – een moment om de opgebouwde spanning te laten bezinken.

Een explosie van klankkleuren

Na de pauze volgt een wereldpremière: Las Tenis de Imanolo van Marcos Baggiani. Een stevige improvisatie vormt de opmaat, waarin het strijkerstrio – Austbø, Mary Oliver en Bjørk Semey – een gelaagd fundament legt. Wat volgt is een rijk geschakeerd klanklandschap. De piano van Oscar Jan Hoogland klinkt soms herkenbaar, dan weer vervreemdend, mede dankzij onorthodoxe technieken en preparaties – ja, zelfs melkopschuimers vinden hun weg naar de snaren. Het stuk groeit gestaag naar een intens hoogtepunt, waarin instrumentale en vocale lijnen samenkomen in een bijna extatische ontlading. Hier gebeurt alles tegelijk, en toch valt het wonderlijk genoeg op zijn plaats.

Weemoed en naspel

In Cumbia for Ambush klinkt het orkest als een zwerm bedrijvige bijen, een levendige dialoog tussen musici die elkaar uitdagen en aanvullen. De energie blijft hoog, maar in het slotnummer Weer Is Een Dag Voorbij slaat de stemming om. De warme, Portugese zang van Vera Morais en de melancholische klarinet van Natalio Sued geven het geheel een weemoedige glans. Langzaam dooft het vuur, als een lied dat zichzelf te ruste legt. Een opgewekte toegift met Zuid-Amerikaanse trompetklanken van Felicity Provan brengt nog één laatste glimlach. Daarna blijft het nog lang onrustig gezellig in Baarle, waar de muziek nog nagalmt in gesprekken en herinneringen.

The Ambush Improv Orchestra

The Ambush Party

Natalio Sued – tenorsaxofoon, klarinet

Harald Austbø – cello

Oscar Jan Hoogland – piano

Marcos Baggiani – drums

Gasten

Mary Oliver – viol, altviool

Vera Morais – stem

Bjørk Semey – contrabas

Felicity Provan – cornet

PlusEtage

Baarle-Nassau (NL)

11 april 2026

Tekst en fotografie: Ella & Eddy Westveer (https://www.jazzradar.com/)