De eerste zomeravondwandeling van Senioren Alphen en Heemkundekring Carel de Roy staat normaal op de eerste maandag van mei gepland. Door de jaarlijkse Dodenherdenking schoof de wandeling dit jaar een week op. Maandag 11 mei verzamelden zich maar liefst 70 deelnemers voor een leuke wandeling in het bosgebied tussen Alphen en Chaam.

Door Luc van Hoek

Gids

De familie Damen aan de Chaamseweg was bereid om als gastheer te fungeren voor de eerste zomeravondwandeling van 2026. Ook dit maal pakte Frans Wilmsen de rol op als gids. Om 18.30 uur werd de Chaamseweg overgestoken en liep de route door het bosgebied wat omgeven wordt door Chaamseweg, de Fransebaan en de Huisdreef. Frans gaf aan dat in het verre verleden, na de laatste ijstijd, het gebied tussen Alphen en Chaam een kale zandvlakte was met hier en daar heidevelden, meerdere vennen en spaarzaam een vliegden. De wind had vrij spel en zorgde voor stuifzandruggen. Die groeiden uit tot heuveltjes: zo ontstonden de Alphense Bergen. Aan de Alphense kant werden al eerder bomen en struiken geplant om een windkering te maken. Door deze begroeiing bleven deze heuvels intact en zijn nu zelfs beschermd gebied. Staatsbosbeheer (opgericht in 1899) kreeg opdracht om het heidegebied tussen Alphen en Chaam te ontginnen. Dit was echter in het begin nog geen succes: verkeerde aanplant, stuifzand en een konijnenplaag waren hier vooral de reden van. In de 20- en 30-er jaren van de vorige eeuw was er grote werkloosheid door de Eerste Wereldoorlog en de financiële crisis. De overheid probeerde via de werkverschaffing grote projecten van arbeiders te voorzien. Heidevelden werden omgeploegd of afgebrand, waterlopen en wegen aangelegd. Kamp Putven was een voorbeeld van een werkkamp voor jongeren in de jaren ’30.

Fusilladeplaats

Het verhaal van fusilladeplaats kon ook niet ontbreken. Op 7 oktober 1944 werden Alphenaren Felix Roelen en Antoon Oomen met Wim van de Corput uit Breda hier door Duitse soldaten met een nekschot terechtgesteld. Zij werden verdacht van het laten ontsnappen van onderduikers. Felix bleek echter alleen een schampschot gekregen te hebben en kroop later uit het snel dichtgegooide graf. Felix werd door de Chaamse huisarts verder geholpen en overleefde dus de executie. De fusilladeplaats heeft nu een blijvend monument ter nagedachtenis van dit bijzondere gebeuren.

Ringwalgrafheuvel

Verderop op Kwaalburg ligt een grafheuvel uit de Bronstijd (ca. 2.500 v.Chr.). Pastoor Binck vond de door de natuur verscholen grafheuvel met zijn typische ringwal tijdens een wandeling. Bij opgravingen werden er historische voorwerpen en asresten gevonden. De grafheuvel lag later aan een belangrijke handelsroute van zuid naar noord. Reden voor de rechtspraak om de heuvel ook te gebruiken voor terechtstellingen. En als waarschuwing voor voorbijtrekkende handelaren bleven de lichamen van de criminelen hangen tot ze vergaan waren. Het verhaal uit Chaam dat 'de lucht uit Alphen stinkt' kan dus toch een historische kern van waarheid bevatten… Verderop kwam het verhaal dat een vrouw in de Tweede Wereldoorlog een relatie had gehad met iemand van de Duitse Sicherheitsdienst. Uit die relatie werd ook een kind geboren. Aan het eind van de oorlog werd het lichaam van de vrouw in een greppel tussen Chaam en Alphen teruggevonden, gewurgd.

Natuur

Frans vertelde verder over allerlei natuurverschijnselen. Zo wees hij op de pracht van bederf: rottende bomen zijn een schuilplaats en voedingsbodem voor vleermuizen, boomklevers, kevers en torren. Daarnaast hebben loofbomen de eigenschap dat ze, als ze omvallen, weer opnieuw gaan schieten. Vaak groeien ze dan nog sneller omdat ze gebruik maken van het oude wortelstelsel. Frans: “kijk om je heen als je wandelt; er is zoveel te zien in de natuur!” Na ruim een uur wandelen stond de koffie klaar bij de familie Damen.