Zo’n 1,8 miljoen bezoekers maken jaarlijks van de Open Monumentendag gebruik om bijzondere gebouwen in Nederland te bezoeken. Afgelopen weekend, 12 en 13 september, opende deze historische musea, kerken, molens en gemalen weer hun deuren. In Alphen werd de Open Monumentendag gevierd met een tentoonstelling in de Willibrorduskerk.

Door Luc van Hoek

Heemkundekring

Heemkundekring Carel de Roy heeft een regionale functie, met Alphen, Riel en Chaam als aandachtsgebied. Inhakend op de Open Monumentendag hadden ze afgelopen zondag 13 september in de Willibrorduskerk een complete tentoonstelling verzorgd. De geschiedenis van dit kerkgebouw gaat ruim 500 jaar terug. Tenminste, van de kerktoren: de bouw daarvan begon in 1500 en duurde lang. In 1526 was de toren gereed. In 1542 echter moest de bouw van de kerk gestaakt worden door de veldtocht tegen Brabant door het Hertogdom Gelre onder leiding van Maarten van Rossum. Uiteindelijk kwam de Kempisch gotische kerk rond 1559 helemaal klaar. In 1909 werd het oude kerkdeel afgebroken en in 1910 vervangen door een nieuwe kerk in neogotische stijl.

Bouwpastoor

Joop de Vuijst vertelde de bezoekers zondag namens de parochie meer over de geschiedenis en het gebruik van de kerk. Zo bleek dat in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog voor deze regio de toren door zware artillerie onder vuur werd genomen. De torenspits viel op 7 oktober ’44 in het middenschip van de kerk: ze werd meteen onbruikbaar. Direct na de oorlog werd een noodkerk gebouwd (het huidige cultureel centrum den Heuvel). Pastoor Willem Binck, sinds 1932 in Alphen, wilde graag gezien worden als een ‘bouwpastoor’. Maar daarvoor moest de kerk, ondanks haar toch redelijke staat uit 1910, helemaal afgebroken worden. Vier oude zuilenlangs het priesterkoor zijn hergebruikt in de kerk van Sevenum (Limburg). De stenen kwamen allemaal van de steenfabriek uit Gilze. Binck ging voor de financiering van de bouw de Alphense buurtschappen af. Joop: “en dan riep hij zondags van de kansel hoeveel geld hij bij Boshoven had opgehaald en dat hij volgende week naar de Reuver kwam…” Door de moeizame financiering werd de nieuwe kerk pas in 1955 opgeleverd en werd de torenspits pas eind jaren ’60 in oude glorie hersteld. In de huidige kerk zijn onder andere de altaren, de kruisweg en heiligenbeelden uit de oude kerk van 1910 hergebruikt. “Helaas zijn de kleurige beelden allemaal grijs geverfd.”

Kleine kerk

Sinds enkele jaren is één van de zijbeuken ingericht als ‘kleine kerk’. Joop: “Het bezoek loopt terug en de stookkosten voor het gebruik van de totale kerk zijn te hoog. De grote kerk wordt nu uitsluitend gebruikt voor uitvaartmissen.” Joop gaf ook nog een kwinkslag mee: “er zijn drie T’s in de kerk: Tabernakel, T’örgel en T’auwoer…” Ook de oude biechtstoelen riepen voor verschillende bezoekers herinneringen op. Joop: “Binck had zijn vast kant van de biechtstoel in de kerk. En als de parochiaan teveel zonden op te biechten had zei hij: ‘ga nu maar bidden en kom straks nog maar een keer terug’…waarna ’t schuifke dichtging.” In de kerkgangen had Heemkundekring Carel de Roy voor de bezoekers nog meer informatie over de kerk: met foto’s, teksten van krantenartikelen, kerkelijke kazuifels (opperkleed priesters) en meer historie van het kerkgebouw. Al bij al mooie informatie over de kerk met haar bijna 65 meter hoge toren, die tot ver in de regio het silhouet van Alphen bepaalt.