“Vrijheid geven we door”, zei Lieke Schuitmaker, burgemeester van Alphen-Chaam afgelopen maandagavond 4 mei tijdens de Dodenherdenking in Chaam. Ze benadrukte hoe belangrijk het is om boodschappen door te geven tussen generaties, tussen toen en nu. Werelden die decennia van elkaar verwijderd zijn, kunnen met elkaar in verbinding worden gebracht met woorden en verhalen zodat we ervan kunnen leren en de geschiedenis kunnen begrijpen. De jaarlijkse herdenking bestond uit een bijeenkomst in de Ledevaertkerk en een kranslegging op het Raadhuisplein. In haar welkomstwoord toonde Schuitmaker zich verheugd samen met zoveel mensen de gevallenen in Chaam te kunnen herdenken. Speciale dank sprak ze uit naar koor Euterpe, Cambo Koor, Harmonie St. Cecilia en de werkgroep die de jaarlijkse herdenkingsplechtigheid organiseerde.

Door Berry van Oers

Awraham Soetendorp

Na een introductie met variaties op ‘Wilt heden nu treden’ van Peter van der Stoel op het kerkorgel opende Harmonie St. Cecilia de bijeenkomst met ‘Auld Lang Syne’ als ode aan de Britse bevrijders.

Ceremoniemeester Wim in ’t Veld wees er op dat we van geluk mogen spreken dat we in vrijheid leven. “Dat is niet vanzelfsprekend”, benadrukte In ’t Veld.

Zangvereniging ‘Euterpe’ zong onder leiding van Corné Pijenburg het stemmige ‘I have a dream’. Leonie Swolfs soleerde bij de Harmonie in ‘Air Nostalgique’.

Dominee Henrieke ten Thije vertelde het verhaal van rabbijn Awraham Soetendorp, die als baby in de oorlog met de schuilnaam Bobby van der Kemp werd ondergebracht bij een onderduikadres in het Gelderse Velp. Na de oorlog werd Soetendorp een bekende rabbijn en vertelde vaak over zijn oorlogsjaren. Hij wees erop dat je niet iedereen kunt helpen, maar door te helpen, hoe klein ook, verandert de wereld. Zonder zorgzaamheid heeft vrede geen zetel. 'Je kunt je eigen vrijheid niet vieren zonder de vrijheid van de anderen te eisen', is een bekende uitspraak van Soetendorp. Goedheid en moed zijn besmettelijk en aanstekelijk. Gerechtigheid lijkt ver weg maar is dichtbij, namelijk in de gedachten van je hart.

Eerbied voor elkaar

Harmonie St. Cecilia en de koren gaven tijdens de herdenking een statement af door de uitvoering van ‘Sjtsje ne vmerla Oekrajiny’, het volkslied van Oekraïne. Ook was er een samenzang van ‘Blijf mij nabij’.

Diaken Joop Smies vertelde over zijn bezoek aan Bosnië als aalmoezenier tijdens een militaire missie. Hij reed mee in een tankwagen in een militaire colonne. Plotseling kwam er een tegenligger aanrijden, een ambulance die langs de tankwagen met vele liters benzine scheerde. De chauffeur deed alles om de tankwagen in bedwang te houden. Smies: “Nog nooit had ik zo’n angst. Dan voel je pas hoe broos en relatief je leven is. Heb eerbied voor elkaar, want het kan zo afgelopen zijn.”

Zoë van Engelen droeg een gedicht voor denkend aan de mensen die er niet meer zijn. “Dankzij hen hebben we vrede en daar zijn wij heel dankbaar voor”, zei ze.

Bijzonder mooi was de uitvoering van ‘Mag ik dan bij jou’ door het Cambo Koor onder leiding van Ineke van der Meulen.

Wilhelmus

Na de plechtigheden in de Ledevaertkerk was er een stille tocht naar de monumenten op het Raadhuisplein. De taptoe, subliem gespeeld door trompettist Peter, werd gevolgd door twee minuten stilte. Aansluitend voerde de Harmonie onder leiding van Pieter Zwaans twee coupletten van het Wilhelmus uit.

Jeugdburgemeester Laïz Witzand vertelde in haar voordracht dat ze samen met haar vriendinnen op school en van het leven mag genieten. “Laten we samen dankbaar zijn”, zei ze. Lizzy van Engelen wist uit verhalen dat mensen destijds hun huis en haard moesten verlaten. Ze riep op om stil te blijven staan bij alle mensen die het niet hebben overleefd.

Vrijheid doorgeven

Burgemeester Schuitmaker wees naar het nationale motto van de herdenking dit jaar ‘de geschiedenis begrijpen’. “Daar zijn woorden voor nodig” zei ze. Schuitmaker vertelde het verhaal van een postbode uit Turnhout die er destijds voor zorgde dat de woorden en de verhalen van jonge mannen hun families bereikten. Een zwart vrouwenbataljon in de film ‘The Six Triple Eight’ zorgde er tijdens de Tweede Wereldoorlog voor dat de mannen aan het front post kregen van hun families thuis. Al die woorden beschreven gemis en wanhoop. Woorden verbinden werelddelen en generaties. Schuitmaker: “Realiseren we dat we samen de toekomst kunnen vormgeven. Vrijheid begint met woorden en niet met wapens.” De postbode uit Turnhout en de vrouwen uit de film zijn al lang geleden overleden. We zijn nu aangewezen op de verhalen en de woorden van toen. Vrijheid geven we door. Schuitmaker toonde zich verheugd dat de jongeren aanwezig op het Raadhuisplein de vrijheid mee willen blijven doorgeven.

Kranslegging

Vervolgens werden er kransen gelegd door onder meer Guust van der Steen namens de veteranen en de burgemeester en wethouders, begeleid door de Harmonie met de stemmige koralen ‘Hursley’, ’Laudes Domini’, ‘Mannheim’ en ‘Maryton’. Langs een haag gevormd door de scouting defileerden de aanwezigen langs de gedenkstenen, onder toeziend oog van militairen.

Lopers uit de gemeente, waaronder burgemeester Schuitmaker, gingen na de kranslegging samen op pad om in Wageningen het bevrijdingsvuur op te halen.