Kies voor connectie in plaats van correctie! Ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Dementievriendelijke Gemeenschap Baarle (DVG) was er vrijdag 18 september in het CCB een bijzondere theateravond: ‘Zeg JA bij dementie’.

Door Claudi Olieslagers

Voorafgaand aan het interactieve college werd de eerste Dementiewijzer uitgereikt aan schepen Anja van Gils en wethouder Harald van den Broek. Bijzonder aan deze Dementiewijzer is dat hij ook weer grensoverschrijdend is. Sanne Gerritsen zong haar ontroerende lied ‘Als je me vergeet’, een eerbetoon aan haar overleden opa, die ook dementie had. Haar moeder Nathalie had vooraf graag geweten waar ze informatie over dementie kon vinden. Met de Dementiewijzer is er nu daadwerkelijk iets dat mantelzorgers wijzer kan maken. De Dementiewijzer is verkrijgbaar in beide gemeentehuizen, bij huisartsen en bij het cultuurcentrum. Met grote dank aan Thebe en Koninklijke Drukkerij Em. de Jong.

SPEELS-methode

Daarna was het tijd voor een interactief college, zoals Freya Flach en Hanneke van de Pol het zelf noemen. In een kleurrijk decor namen zij ons mee in de SPEELS-methode. Dankzij de financiële steun van Stichting Zorg en Ondersteuning Baarle en de sponsoring van lokale ondernemers was deze voorstelling geheel gratis. Het college bestond vooral uit het leren van één woordje: JA! Als je aan dementie denkt, komen er al snel veel negatieve woorden en verhalen naar boven. Veel daarvan gaan over verlies. Maar liefst 80 procent van wat mensen met dementie te horen krijgen, zou bestaan uit ‘nee’, verbeteren en corrigeren. Freya en Hanneke van Zeg JA bij dementie namen ons mee in de SPEELS-methode. Laat mensen Stralend Falen, was de boodschap. Kies voor connectie in plaats van correctie. Zolang het niet levensbedreigend is, is niets fout. Start met JA. Ja zeggen betekent dat je meegaat in wat er gebeurt. Zonder ‘ja’ heb je geen contact.

Plan Niks

Mensen met dementie leven vooral in het hier en nu. Een strak geplande dag kan dan zomaar voor conflicten zorgen. Wij zijn gewend om vooruit te kijken, maar iemand met dementie heeft genoeg aan nu. Erken de realiteit van de ander. Ga mee in het verhaal, of het nu waar is of niet. Zolang er geen gevaar is, hoef je niet te corrigeren. Als iemand vertelt over zijn moeder, hoef je dus niet te vertellen dat zij al jaren geleden is overleden. Ga mee in het verhaal en luister vooral naar wat er achter de woorden zit. Een vraag veranderen in een aanbod. Een vraag kan fout beantwoord worden. Voor iemand met dementie kan een vraag soms voelen als een quiz. Ga ernaast zitten en vertel zelf iets, zonder een vraag te stellen. Een gesprek komt dan vaak veel gemakkelijker op gang. Luister naar de emotie achter de woorden en gedrag. Gedrag ontstaat niet zomaar. Achter boosheid, verdriet of onrust zit vaak een behoefte aan veiligheid en geborgenheid. Kijk dus niet alleen naar het gedrag, maar probeer te ontdekken wat iemand nodig heeft. En dan: Stralend Falen. Door fouten te maken leer je. Bij gezonde hersenen houdt het denkende brein het emotionele brein in evenwicht. Bij beschadigde hersenen kan het emotionele brein de overhand krijgen. Mensen met dementie reageren daardoor vaker vanuit reflexen, impulsen en intuïtie. Dus laat iemand maar stralend falen. In een geweldige interactieve voorstelling lieten Freya en Hanneke ons zelf ervaren wat er gebeurt als we te veel prikkels krijgen. We mochten regelmatig oefenen met het woordje ‘ja’. En langzaam werd duidelijk dat ‘Kies voor connectie in plaats van correctie’ eigenlijk de belangrijkste boodschap van de avond was.

Ga je mee wandelen?

Ook werd uitgelegd waarom de amandelkern bij mensen met dementie sneller en ongeremder kan reageren. Door beschadiging in het bovenbrein is er sneller sprake van stress. En wat er niet meer is, kun je ook niet opnieuw trainen. Dat klinkt misschien simpel, maar in de praktijk vraagt het vooral om anders te kijken. Iedereen wil gezien, gehoord en erkend worden. Dus ook iemand met dementie. Vragen stellen levert extra stress op. Verander daarom een vraag in een aanbod. Vraag niet: ‘Ga je mee wandelen?’ maar geef iemand de jas en zeg: ‘We gaan een stukje wandelen. Ik breng je straks weer terug.’ Bij iemand met dementie duurt het gemiddeld zo’n 90 seconden voordat een vraag vertraagd binnenkomt. In die tussentijd zijn er al snel vijf nieuwe vragen gesteld. Niet zo gek dus dat iemand afhaakt! En soms moet je gewoon JA zeggen. Zelfs als dat betekent dat je meegaat in een verhaal dat voor jou niet klopt. Soms moet je zelfs sorry zeggen voor iets wat je helemaal niet hebt gedaan. Want de strijd met dementie ga je niet winnen. Je kunt beter energie stoppen in de connectie. Maak het leuk. Zeg JA. Kijk naar wat iemand nog wél kan en geniet daarvan. Want misschien is dat wel de mooiste manier om met dementie om te gaan: niet steeds kijken naar wat er verdwijnt, maar vooral blijven zien wat er nog wél is. Wilt u meer weten over de Dementievriendelijke Gemeenschap Baarle? Neem dan contact op met infobaarlenassau@dorpsteamABG.nl of socialedienst@baarle-hertog.be.