Donderdag 10 april is tijdens de Algemene Ledenvergadering van de Heemkundekring De Heerlijkheid Oirschot de Heemprijs 2024 uitgereikt aan de vier Oirschotse gildes voor hun gezamenlijke Wisselschildverschietingen.
De Heemprijs wordt jaarlijks toegekend aan de persoon of groep van personen die een artikel of boek heeft geschreven over de geschiedenis van Oirschot of die een voor de plaatselijke geschiedenis belangrijk project heeft gerealiseerd. Het moet zowel historisch verantwoord zijn als aantrekkelijk om te lezen, te bekijken of aan te horen.
De genomineerden voor de Heemprijs 2024 werden in het juryrapport als volgt beoordeeld:
Boek “Kom, we gaan naar boven” van Jan van Gemert
Een initiatief van Bert en Annie Smits-Erven. Annie is de jongste zus van Henk Erven, de persoon waar het boek over gaat.
Een gevoelig en waargebeurd verhaal dat beschrijft hoe in oktober 1944 - enkele dagen na de Duitse bezetting - een Oirschotse jongen van 14 jaar door een landmijn aan zijn einde komt.
Treffend is het onvermogen van Henks vader om zijn gevoelens te uiten naar zijn vrouw – die nog in het kraambed ligt na de geboorte van hun negende kind - als hij heeft gehoord van de dood van hun zoon. En de voortdurende druk van het werk op de boerderij, dat moest doorgaan ondanks het verdriet. Dan overlijdt anderhalf jaar na de dood van Henk een van de kinderen aan kinkhoest, nadat ze al eerder een kind van 12 maanden zijn verloren aan dezelfde ziekte.
Voor oudere Oirschottenaren heel herkenbaar, doordat de locatie, de achtergrond en de beschreven personen hen bekend zijn. We komen de namen tegen van pastoor Jan van Gestel, veearts dokter Roelvink en huisarts dokter Hagemeijer, die zijn patiënten in het buitengebied met de fiets bezoekt.
Boek “Toponymie van Oirschot” door Paul Maas, Daniel Vangheluwe m.m.v. Henk van Hout
Een historische geografische beschrijving van de herdgangen van Oirschot. Dit werk werd enkele weken geleden nog door Paul Maas gepresenteerd bij een bijeenkomst van de heemkundekring. De zaal zat vol en dat geeft al aan dat het onderwerp leeft in de vereniging.
Het is een indrukwekkend naslagwerk, waar vele jaren aan is gewerkt en diepgaand onderzoek voor is gedaan.
Zeer gedetailleerd en wetenschappelijk verantwoord. Het zal nog jaren als standaardwerk worden geraadpleegd en uitgangspunt worden voor vervolgonderzoeken.
Het is geen boek dat je even uitleest, maar een boek dat je bij de hand houdt voor als je iets wilt weten over de herkomst van de Oirschotse plaatsnamen. Of om te genieten van de interviews en de fraaie foto’s.
De 4 Oirschotse schuttersgilden voor de gezamenlijke “Wisselschildverschietingen”
In Oirschot kennen we de Broederschap van Onser Liever Vrouwe, het Gilde Sancta Barbara, het Gilde Sint Joris en het Gilde Sint Bastiaan.
De gilden worden o.a. gekend door de verschietingen om het kampioenschap van Oirschot, maar ook die om het Gemeentewisselschild, een traditie sinds 1937. Om het Heemkundewisselschild wordt al sinds 1967 gestreden.
De Oirschotse Gilden hebben de eeuwen doorstaan en waarborgen hun voortbestaan door tradities door te geven aan volgende generaties. Het verleden levend houden verbindt mensen en geeft houvast. Het creëert een gevoel van ‘thuis zijn’. In de huidige onzekere tijden een belangrijke factor.
Lastig kiezen...
De waardering voor de drie genomineerden van dit jaar is groot. Maar ze zijn heel verschillend van opzet en eigenlijk niet met elkaar te vergelijken. Dat maakte een keuze dit jaar lastig.
De jury heeft besloten de heemprijs toe te kennen aan een traditie die dicht bij de mensen staat en in Oirschot breed wordt gewaardeerd: De 4 Oirschotse schuttersgilden oor de gezamenlijke “Wisselschildverschietingen”.
Foto: De 4 Oirschotse gilden waren in vol ornaat aanwezig! V.l.n.r. Sjef Vingerhoeds van Gilde Sint Joris, Corné Fonken van Gilde Sancta Barbara, Ad Aarts van Gilde Onser Lieve Vrouwe Broederschap en Karel Smetsers van Gilde Sint Sebastiaan.