Voor mijn achtste verjaardag kreeg ik van pa en ma een accordeon cadeau. Het was een echte ‘Silvio Soprani’ uit Italië, met pianoklavier uitgevoerd in gemarmerd rood. “Unne monica”, noemde ma de accordeon. “Allee, speult er noggus intje op oewen monica”, zei ze dan.

Door Berry van Oers

Opkamertje

Ome Toontje was ons voorbeeld. Hij repeteerde dagelijks na het avondeten. Dan zat hij met zijn accordeon op het ‘opkamertje’ en trok de ene na de andere wals uit de trekkast. Op zomeravonden wanneer de ramen open stonden genoot de hele buurt mee. “Wulde veur mijn de Sneeuwwals speulen”, vroeg buurvrouw Koske. “Veur mijn gère de Koekkoekswals”, riep Sus van de overkant dan. Ome Toontje was fan van Bex Menten, Schriebl & Hupperts en later de Kermisklanten. Ook Johnny Holshuysen met zijn ‘Magic Accordeon’ was favoriet, totdat hij zichzelf John Woodhouse noemde.

Kermis

Tijdens de Chaamse kermis was het genieten want dan zat er overal in de cafés levende muziek. Destijds had elk feestbandje, naast de drummer en de gitarist die tevens zong, ook altijd een accordeonist. “Ut maokt nie uit waffur bendje ur speult, as ur mar unne monica bij zit”, zei ma altijd. Tijdens de Acht van Chaam zag je alleenstaande accordeonisten. Ze trokken dan met hun trekkast op de rug van oprit naar oprit om daar een deuntje te spelen in ruil voor een flesje Breda Bier.

Faria

Regelmatig trad accordeonist Janus Elands in Chaam op. Dan zat ome Toontje op de eerste rij. Janus uit Gilze stond immers wijd en zijd bekend om zijn accordeonspel. Hij genoot er ook zelf van. “Jaonus zette z’n borreltje dan boven op zunne accordeon, terwijl ie gewòòn verder speulde”, aldus een ooggetuige. Ik leerde op ‘munne monica’ spelen met de hulp van ome Toontje en oude lesboeken van Janus. Mijn eerste walsje was ‘Lustig ist das Zigeunerleben Faria’. Ma zong dan mee. Daarnaast stond ‘La Paloma’ op mijn repertoire, het lijflied van de duivenmelkers in opa’s stalkeuken.

Sinterklaas

Later nam ik ‘munne monica’ een keer mee naar school om de kinderen te begeleiden tijdens de ontvangst van Sinterklaas. Na afloop bleven de onderwijzers nog even nakaarten in de onderwijzerskamer. Tot laat in de avond zongen de meesters met volle teugen mee op de tonen van ‘munne monica’: “Oh, kom er eens kijken!” Toen hun echtgenotes kwamen kijken was het over.

Koffer

De koffer van ‘munne monica’ deed ook dienst als goochelkoffer. Wanneer Robert met die koffer binnenkwam dachten de mensen dat hij accordeon ging spelen. Plotseling haalde Robert dan uit de koffer een rek met eieren tevoorschijn die hij in het publiek smeet. Vooraf had hij de eieren uitgeblazen en gevuld met rijst. We hadden er elke keer weer succes mee.

Gitaar

Pietje en Kriesje hielden niet van accordeonmuziek. “Des ouwerwets en veur ouwe meesen”, zeiden ze. Die sukkelaars kopieerden liever stadse fratsen en kozen voor een gitaar, bij voorkeur een elektrische. Ze zongen er dan bij in het Engels met een hoog ‘Allo Allo’ gehalte. Maar de meisjes trapten er in en daar was het hen tenslotte om te doen.

Erfgoed

Van lieverlee bleef ik alleen over met ‘munne monica’. Alleen Rietje en Dientje kwamen er nog op af, totdat ze over de datum geraakten. Sindsdien ligt mijn accordeon in de koffer boven op onze zolder. ‘Munne monica’ staat daar nu, na bijna een halve eeuw, nog steeds als stille getuige van de eertijdse Chaamse muziekcultuur. Erfgoed eigenlijk.