Hier in Nederland leven twee soorten groene kikkers, de poelkikker en de meerkikker. Daarnaast hebben we de zogenaamde bastaardkikkers. En nu is ontdekt dat ook die bastaardkikker zich kan voortplanten. Met een kikkerkenner heb ik een rondje in natuurgebied Wouwerbeek in Bavel gewandeld. Daar hoorden we al snel een kwakend koor van 'boerennachtegalen', zo worden kikkers ook genoemd. Deze waren al begonnen. Voorzichtig naar het andere ven gelopen en zagen daar nog een paar van die blaaskaken. Mooi op een rijtje zaten de heren groene kikkers te kwaken en elkaar te verdringen. Het waren in dit geval groene Poelkikkers. Zeg niet zo maar groene kikker, want dan is de vraag welke? We hebben namelijk in Nederland een groene kikkercomplex. Niet de kikkers die in een soort trauma zitten, maar het is de mens die in een ingewikkelde materie zit. We kennen officieel twee soorten groene kikkers, dus de poelkikker en de meerkikker. Daarnaast kennen we een hybride, een kruising, en die heet officieel bastaardkikker. En die kikker kun je vergelijken met een muilezel of een muildier. Beide soorten zijn onvruchtbaar. Maar de bastaardkikker is juist wél vruchtbaar. Door een uniek voortplantingsmechanisme is deze kikker in staat zich wel succesvol voort te planten. Dat kan met een poelkikker, maar ook met een meerkikker. En de bastaardkikkers kunnen ook met elkaar paren en nakomelingen krijgen. Maar nu duizelt het een beetje, ook bij mij. Van daar dat groene kikkercomplex.

De poelkikker, dat is zeg maar onze Brabantse kikker. Die komt vooral voor op hoge zandgronden van zuid en oost Nederland. De meerkikker vooral op klei en veen gronden in noord Nederland. En de bastaardkikker kom je – zoals je kon verwachten – overal in Nederland tegen.

En dan zijn er ook nog bruine kikkers, die er heel groen kunnen uitzien. Maar let op: heeft hij aan beide zijden van de kop een bruine vlek, dan is het een bruine kikker (of de zeldzame heikikker). En een groene zonder bruine vlek is echt een groene kikker.

Het gezang van de groene kikkers is nu niet te horen. Alleen in tijd van de voortplantingen vanaf april. Van de bruine kikkers daarin tegen hoor je bijna nooit iets. Zij beginnen al heel vroeg in het voorjaar met hun voortplanting. Zo vroeg dat de begroeiing in de diverse waterplassen nog nauwelijks aanwezig is. Zou je als potente bruine kikker hard geluid maken, zoals de groene kikkers, dan ben je zo het haasje! De natuurlijke vijanden merken je zo op en hebben dan een flinke maaltijd. Het geluid van de bruine kikkers klinkt meer als een lage bromtoon. Je kunt misschien eind februari al bruine kikkerhompen in het open water gaan zien. Goed zichtbaar – logisch – want in het koude water moet elke zonnestraal voor warme ontwikkeling zorgen. Daarentegen zie je de ei-hompen van de groene kikkers echter nauwelijks. Die komen later in het warmere water met dan al plantengroei. Het is beter dat ze wat lager liggen, omdat er dan meer vijanden zijn dan in het voorjaar. Het kwakende gezang van de groene kikkers is dus goed hoorbaar, ze durven dat zo hard te doen, omdat ze beschut zijn door de vegetatie.

Zo dat was mijn verhaal rond de groene kikkers en het groene kikkercomplex. Hopelijk gaan mensen die de groene kikkers in hun eigen vijver hebben, nu wel gewoon lekker slapen op het geluid van het gezang van de ‘boerennachtegaal’.

Ad van der Laar – natuurgids IVN Mark&Donge

Markandalletjes

* Volop bezoek in het Markdal. Plukjes Grauwe Ganzen, honderden Meerkoeten en vele duizenden grazende Canadese Ganzen, zonder visumplicht!

* Ook Keizer Julius Ceasar moest niets hebben van ons landje schreef hij in De Bello Gallico Al die doornige heggen en hagen met stekelige meidoorns waren te prikkelend voor zijn Legioenen. Maar Maaike Griffioen ziet dat anders in haar onderzoek voor de West Brabantse Vogelwerkgroep. Die heggen zijn heel belangrijk voor vogels. natuur, etc. in zo’n hagenlandschap, te zien op oude luchtfoto’s met slingerende hagen in het Markdal. Vereniging Markdal en Waterschap Brabantse Delta gaan daar bij de inrichting aan werken. Julius Ceasar ligt er niet meer van wakker, maar zijn opvolgers aan de dorpsranden wel. Die willen ook op honderd meter afstand geen enkele heg of haag. Alsof het uitzicht ‘hun’ eigendom is, dat claimde zelfs Ceasar niet.

* Winter Natuurwandeling Duiventoren. Bosgebied met Moerken als oud turfwinningsgebied, en stuifduinen. Zaterdagmiddag 20 december. 13.30-15.30 uur. Afsluiting in Tuin Toon Thielen, met snert. Aanmelden en snert bijdrage. Via website IVN Mark&Donge.

* Nog ruimte voor de traditionele Mark&Leij Nieuwjaarsquiz in Bellevue-Chaam. Met stimulerende leiding van quizmaster Victor! Gaat jeugdig elan eindelijk de krasse ‘founding fathers’ verslaan? Zijn Natuurmonumenten boswachters of die van Staatsbosbeheer het slimst? Wie van Baarle Hertog van Nassau of Gilze&Rijen wint de thuiswedstrijd van Chaamse Alphen? Maak het mee! Vrijdagavond 9 januari. Aanmelden met teams van zes (of solo): info@markenleij.nl.

* Vlaamse Midwinterwandeling. Zou een duffel nodig zijn? Zondag 21 december. 10.00-12.00 uur. Natuurpunt Markvallei. Kolonie 41. Wortel (B). De Klapekster. Ted Overmeer meldt een échte Klapekster op de Castelreese Heide!

Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge