Wat de gemeente beslist, heeft invloed op het dagelijks leven. Toch is het volgen van de lokale politiek niet altijd makkelijk. De redactie legt je in 5 artikelen uit waar de gemeenteraadsverkiezingen over gaan. In dit laatste artikel leggen we je uit wat er ná het stemmen gebeurt.

Morgen, 18 maart, kiezen inwoners een nieuwe gemeenteraad. Op de verkiezingsdag zelf verandert er nog niets. Eerst worden alle stemmen geteld.

Van uitslag naar meerderheid

Op de avond van 18 maart is er vaak al een voorlopige uitslag bekend. Een paar dagen later wordt de uitslag officieel vastgesteld. Dan is duidelijk hoeveel zetels elke partij krijgt. Een zetel is een plek in de gemeenteraad.

De partij met de meeste zetels wordt de grootste partij. Dat betekent nog niet dat die partij alleen kan besturen. Daarvoor moet een partij meer dan de helft van alle zetels hebben. Dat heet een absolute meerderheid.

In sommige gemeenten komt dat voor, maar het gebeurt niet vaak. Zo kreeg de lokale partij Echt voor Barendrecht bij de verkiezingen van 2022 meer dan de helft van de zetels in de gemeenteraad. Die partij kon daardoor in principe alleen besturen. In de meeste gemeenten is dat niet zo. Meestal moeten partijen samenwerken om een meerderheid te vormen.

Samen een coalitie vormen

Na de verkiezingen gaan partijen met elkaar in gesprek. Zij kijken of ze samen genoeg zetels hebben voor een meerderheid. Als partijen besluiten samen te werken, vormen zij een coalitie. De partijen in de coalitie maken afspraken over wat zij de komende vier jaar willen doen. Die afspraken worden vastgelegd in een coalitieakkoord. Daarin staat bijvoorbeeld wat er gebeurt met woningbouw, verkeer of zorg.

Wie voert de plannen uit?

Als duidelijk is welke partijen gaan samenwerken, worden er wethouders gekozen. De gemeenteraad kiest deze wethouders. Meestal levert elke partij in de coalitie één of meer wethouders. De wethouders vormen samen met de burgemeester het college van burgemeester en wethouders. Zij zorgen dat de plannen worden uitgevoerd en regelen het dagelijkse bestuur van de gemeente. Partijen die niet meedoen in de coalitie komen in de oppositie. Zij besturen niet mee, maar controleren het college en kunnen zelf voorstellen doen.

Waarom is dit belangrijk?

Stemmen op 18 maart bepaalt niet alleen welke partij de grootste wordt. Het bepaalt ook welke partijen samen gaan besturen en welke keuzes de komende vier jaar worden gemaakt. De periode na de verkiezingen is dus het moment waarop de richting van de gemeente wordt bepaald.

Volg onze Facebookpagina en website voor de andere artikelen van deze reeks!