Op vrijdag 25 september overleed Rini Wagtmans op 79-jarige leeftijd. We nemen afscheid van een legende in de wielersport die bijna zeventig jaar lang aan de Acht van Chaam verknocht was, variërend van supporter, deelnemer en winnaar tot promotor, ambassadeur en vriend van de Acht. Op maandag 22 juni jongstleden interviewde ik Rini nog. Hij vertelde toen dat hij erg inzat over zijn gezondheid, maar hij hoopte op herstel om er tijdens de 86ste Acht van Chaam eind juli toch bij te kunnen zijn. Het liep anders. Toen ik Rini die maandag vroeg over zijn betekenis voor de Acht van Chaam, vertelde hij dat de Acht ook voor hem veel heeft betekend.
Door Berry van Oers
Viermaal
Rini had iets met Chaam, al vanaf het begin van zijn carrière. Maar voor die tijd ook al toen hij als kind sinds 1957, samen met zijn vader als supporter van neef Wout en Wim van Est, jaarlijks de Acht bezocht. Rini vertelde dat de Acht van Chaam destijds een belangrijke internationale wielerwedstrijd was, een semiklassieker. De Acht telde! Rini: “De Acht van Chaam samen met de Tour de France was voor mij het wielrennen.” Als jonge renner zette hij dan ook zijn zinnen op de Acht. Met succes. In 1964 won Rini in Chaam bij de nieuwelingen en in 1966 bij de amateurs. In 1968 won Rini de profwedstrijd in Chaam in het fameuze duel met Tourwinnaar Jan Janssen, de verwachte winnaar. Rini: “Ik besefte toen niet dat de mensen niet naar Chaam waren gekomen om ene Rini Wagtmans te zien winnen.” In 1971 fietste hij voor de vierde maal als eerste over de Chaamse eindstreep. Rini was prof van 1968 tot 1973 en reed achtereenvolgens voor de ploegen Willem II, Molteni, Goudsmit-Hoff en Canada Dry-Gazelle. Als prof nam hij deel aan de Tour de France en bereikte daarmee zijn doel. “Ik wilde namelijk geen wielrenner worden, maar Tour de France-renner”, legde hij uit. In 1969 eindigde Rini als 6e in het eindklassement van de Tour de France. Het jaar daarop in 1970 werd hij 5e. In 1971 reed hij zelfs een dag in het geel. In 1970 won hij de etappe naar Montpellier, gevolgd in 1971 door de etappe naar Nancy. In 1972 werd Rini eerste in de 18-de Tourrit naar Auxerre.
Vaste gast
Rini vertelde dat hij altijd graag in Chaam reed. Ook na zijn wielerloopbaan was hij een vaste gast bij bijna alle edities van de Acht. Hij voelde zich er thuis. Rini: “Chaam heeft iets speciaals. Ik vergelijk het altijd met de geur van rozen. Die geur herken je meteen. Dat heb ik ook als ik tijdens de Acht van Chaam langs het parcours loop.” Dat bleef zo, ook toen de profkoers van een harde wedstrijd veranderde, zoals hij het omschreef, ´naar een eerbetoon aan de renners uit de Tour de France´. Experimenten in de jaren negentig om van de Acht een internationale UCI-wedstrijd voor ploegen te maken juichte hij toe. “Jullie durfden toen je nek uit te steken”, zei hij. Bij alle bijzondere Acht-momenten was Rini present, zoals bij de presentaties van de boeken 65 X Acht van Chaam en 75 x Acht van Chaam, de oprichting van de Vrienden van de Acht van Chaam in 2004 en de opening van het Museum in 2012. Bij de ereronde voor oud-renners tijdens de jubileum-Acht in 2013 was Rini uiteraard de koersdirecteur. En altijd was Ria er bij.
Betrokkenheid
Wat was Rini verguld toen in 2014 de Acht van Chaam geplaatst werd op de lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van het Koninkrijk der Nederlanden, een erkenning van de West Brabantse wielerhistorie, dat gepaard ging met de onthulling van een monument aan de Dorpsstraat op de hoek van de Gilzeweg. Ook bij droevige momenten leefde Rini mee zoals bij het overlijden van oud-voorzitter Bert Rops in 2016 en secretaris Theo van der Westerlaken in 2020. Soms moest er iets opgeklaard worden. Dan belde Rini op. “Ik moet jou eens spreken”, zei hij dan. We kwamen er altijd weer uit. De betrokkenheid van Rini bij Chaam ging verder dan de Acht. Zo werkte hij in 2011 mee aan de actie ‘Schuimkoppe voor KiKa’ tegen kinderkanker. Eind 2022 stampte hij een actie voor de restauratie van de Chaamse kerkklok uit de grond. “Omdat die torenklok ook voor de renners van belang is. Ik kon als wielrenner altijd op twee plaatsen van het parcours op de kerkklok zien hoe snel ik had gekoerst”, vertelde Rini.
Ambassadeur
Als ‘ambassadeur’ liet Rini niet na overal waar hij kwam de Acht van Chaam te noemen en te promoten. Zijn jaarlijkse aanwezigheid tijdens de Achten rond het parcours en in de VIP-locatie droeg bij aan exposure, wielersfeer en herkenning. Hij bracht allerlei bekende Nederlanders mee naar de Chaamse koers. Rini, altijd bereid om te helpen waar nodig, zette zich ook in voor de sponsoring, zoals destijds bij het naar Chaam halen van Lance Armstrong. “Bij niet komen geld terug, maar hij was er!”, memoreerde hij. Tijdens sponsoravonden, wielercafé ’s en jubileumzittingen was Rini present om zijn verhalen uit de wielersport en de Acht te delen. Zo ook tijdens de ‘Wieler-Carrousel’ op 22 juli 2020 toen de Acht vanwege ‘Corona’ niet doorging en Rini in plaats daarvan, samen met andere wielercoryfeeën, in gesprek ging met ruim honderd wielerliefhebbers in vier Chaamse horecalocaties.
Mensenmens
Telkens wanneer Rini de Acht bezocht gaf hij de organisatoren een pluim. “Jullie maken het mogelijk dat wielrenners wedstrijden kunnen rijden”, zei hij vaak. Onlangs nog, vanaf zijn ziekbed, bedankte hij alle oud-leden en huidige leden van het Comité Acht van Chaam. Hij wenste de Acht een goede toekomst toe. Velen denken deze dagen aan Rini, aan zijn inzet voor de Acht als wielrenner en als ambassadeur, maar vooral aan wie hij was: een mensenmens met een ruim hart die voor alles en iedereen klaarstond.